Renesans

Pełen innowacji renesans to dla teatru czas prężnego rozwijania i rozpowszechniania się. Miało to duży związek z panującym wówczas duchem reformacji. Pierwszym świeckim teatrem był teatr Akademii Krakowskiej, gdzie z początku grano po łacinie, a z czasem także po polsku. W jego repertuarze dominowały tematy związane z mitologią. Z czasem, jak zaczęły formować się różne formy teatru świeckiego, pojawił się także moralitet ? jak na przykład ?Żywot Józefa? Mikołaja Reja. Pierwsza polska tragedia, ?Odprawa posłów greckich,? została wystawiona w obecności Stefana Batorego, w 1578 roku, z inicjatywy Jana Zamoyskiego.

Odwrotnie niż na Zachodzie, w starodawnej Polsce do osiemnastego wieku rozwijał się teatr o charakterze sakralnym, promującym takie teksty kultury, jak widowiska misteryjne, pasyjne i bożonarodzeniowe. Przepełnione były one jednakże polskimi realiami, a także wykorzystywały cechy właściwe teatrowi świeckiemu. Sprawiło to, że staropolski teatr miał bardzo niepowtarzalny i oryginalny charakter. Niejako w uzależnieniu od pewnych elementów tych form, rozwijała się także komedia chociażby w formie misteryjnych intermediów czy adaptacji antycznych sztuk.

W siedemnastym wieku na arenie polskiej i na polskich dworach, szczególnie na królewskim, pojawiły się zagraniczne zespoły wędrowne z Anglii i z Włoch, które przynosiły ze sobą nowe nurty takie, jak chociażby commedia de’ll arte. Na dworze Władysława IV Wazy istniał nawet stały zespół włoski, a na zamku warszawskim zbudowano scenę wzorowaną na włoskich scenach barokowych. Wystawiano amatorskie przedstawienia Racine’a i Moliera. Apogeum rozwoju barokowego teatru w Polsce przypadło na panowanie Sasów. August III zbudował nawet Operalnię, która czasami była dostępna dla szerszej publiczności. Z kolei pierwszy polski stały teatr nosił nazwę Komedialnia i powstał w Białymstoku. Własne sceny zakładali także magnaci, na których wystawiali najczęściej utwory własnego autorstwa.